Mojżesz
ocalał mimo wydanego przez faraona nakazu mordowania wszystkich nowo
narodzonych chłopców hebrajskich. Matka ukrywała go przez 3 miesiące, a potem
włożyła do skrzynki z papirusu powleczonej żywicą i smołą i umieściła wśród sitowia Nilu.
Siostra dziecka Miriam śledziła
kosz i gdy wyłowiła to piękne dziecko córka faraona, Miriam poradziła by płaczące dziecko
nakarmiła kobieta z jego plemienia i w taki sposób jego matce powierzono
karmienie i wychowanie dziecka. Córka faraona następnie sama go adoptowała. Jako członek rodziny faraona, Mojżesz
został wykształcony "we wszystkich naukach egipskich" i
stał się "potężny w słowie i czynnie"(Dz 7:20-22). "Gdy
skończył lat czterdzieści, przyszło mu na myśl odwiedzić swych braci, synów
Izraela. I zobaczył jednego, któremu wyrządzono krzywdę. Stanął w jego obronie
i zabiwszy Egipcjanina pomścił skrzywdzonego"(Wj 2:1-10) i
zakopał go w piasku. (Dz.7:23,24). Wtedy podjął najważniejszą decyzję w życiu:
"Przez wiarę Mojżesz, gdy dorósł, odmówił nazywania się synem córki
faraona,wolał raczej cierpieć z ludem Bożym, niż używać przemijających rozkoszy
grzechu"(Heb 11:24,
25). Mojżesz zrozumiał, że nadeszła pora, by wybawił Izraelitów. Ale oni nie
docenili jego wysiłków. Gdy wieść o tym, że zabił Egipcjanina, dotarła do
faraona, musiał uciekać z Egiptu (Wj 2:11-15; Dz
7:23-29). Mojżesz odbył długą wędrówkę przez pustkowie, by schronić się w krainie Madian.
Tam też, gdy pasterze odpędzili od studni 7 córek Jetry i
ich trzodę, pomógł kobietom i napoił ich zwierzęta. Jetro zaprosił go do siebie
i zatrudnił jako pasterza, a z czasem dał mu za żonę swą córkę Seforę, która urodziła mu dwóch synów: Gerszoma i Eliezera (Wj 2:16-22; 18:2-4). Pasł stada w
okolicy, aż pewnego dnia udał się do nieuczęszczanego przez innych miejsca na
górze Horeb. Tam w postaci krzaka, który płonął, lecz się nie spalał, ukazał
mu się Bóg. Nakazał on Mojżeszowi wracać do Egiptu i przeprowadzić lud Izraela
przez pustynię do Ziemi Obiecanej.
Wtedy też Bóg objawił Mojżeszowi swoje
imię. Mojżesz udał się do Egiptu i cudami przekonał swój naród, że
przysłał go Bóg. Mojżesz z bratem Aaronem udali się do faraona, ale on odmówił
zgody na wyjście ludu. Wtedy Bóg za pośrednictwem Mojżesza zesłał na
Egipcjan 10 plag, z
których ostatnią i najbardziej dotkliwą była śmierć wszystkich pierworodnych
synów Egipcjan podczas nocy paschalnej. Dopiero wtedy
faraon pozwolił na czasowe opuszczenie Egiptu przez Izraelitów, ale na wieść o
tym, że lud Izraela ucieka z Egiptu, próbował na czele swoich wojsk doścignąć
go i ponownie obrócić w niewolników. Mojżesz ze względu na Filistynów, którzy pałali nienawiścią do
Hebrajczyków, obrał trudną i niebezpieczną drogę, która prowadziła też przez
górę Synaj na której Bóg kazał im przybyć by złożyć ofiarę. Egipcjanie wkrótce
pożałowali, że ugięli się pod naciskiem Mojżesza i Faraon wysłał armię by
sprowadzić ich z powrotem. Hebrajczycy znaleźli się w tragicznej sytuacji i
gdyby nie pomoc Boska zginęliby pokonani przez miecze, pełnych nienawiści
Egipcjan. Jahwe za pośrednictwem Mojżesza sprawił,
że morze się
rozstąpiło, Mojżesz i Izraelici uciekli przez jego środek a pogoń zginęła w
nieskończonych odmętach powracających na swe miejsce wód. Dalej lud prowadził
Bóg pod postacią słupa obłoku za dnia, a słupa ognia w nocy; w cudowny sposób
żywił ich manną i przepiórkami. Po przybyciu na górę Synaj lud otrzymał od Boga 10 przykazań, a Mojżesz napisał im prawa, by
wiedzieli, jak mają postępować. Mojżesz wybudował też przybytek, by
nie musieli za każdym razem udawać się na górę Synaj, gdy do Boga chcieliby się
modlić. Aarona brata swego ustanowił arcykapłanem. Całe plemię Lewiego
ustanowił opiekunami przybytku. Następnie wyprawił on zwiadowców do ziemi
Kananejskiej, ci jednak wrócili przestraszeni potęgą jej mieszkańców. Swym
strachem zarazili pozostałych Izraelitów, którzy po raz kolejni złorzeczyli
Mojżeszowi. Bóg ukarał Hebrajczyków za ich szemrania, skazując ich na 40-letnią
tułaczkę i oznajmiając im, że dopiero ich synowie wejdą do Ziemi Obiecanej.
Mojżesz przewodził Izraelowi przez czterdzieści lat wędrówki po pustyni, jednak
nie dane mu było wejść do Ziemi Obiecanej Kanaan, za grzech którego się dopuścił u
źródeł Meriba.
Zmarł w wieku 120 lat. Pochowany został w nieznanym miejscu w krainie Moab.
Tradycja, zarówno
żydowska jak i
chrześcijańska,
przypisuje Mojżeszowi autorstwo całego
Pięcioksięgu (z
wyjątkiem opisu jego śmierci). Poza tym uważa się go za pisarza
Księgi Hioba oraz
Psalmu 90
i prawdopodobnie też 91. Według niektórych biblistów można mówić o tym, że
Mojżesz zajmował się działalnością literacką i niektóre urywki Pięcioksięgu
mogą być jego autorstwa.